Miesięczne archiwum: Wrzesień 2014

Brzydkie słówka: kurwa

  • Kurwa mać! – rzekłam rozlawszy kawę po wszystkich powierzchniach w promieniu metra.
  • Co tym razem otwiera hasło? – uprzejmie spytał Davide z drugiego pokoju. Najwyraźniej rzekłam nieco głośniej niż zamierzałam.

Wdrażanie w polskość poprzez edukację filmową chyba daje pierwsze rezultaty. Poprzedniego wieczoru podczas oglądania „Seksmisji” nawet nie musiałam komentować sceny, w której Maksio poprzez wypowiedzenie popularnego polskiego przekleństwa otwiera drzwi na powierzchnię (swoją drogą drzwi do starego świata), by wywołała ona salwę śmiechu.

 

Nie mogłam jednak powstrzymać się przed wyjaśnieniem popularnego lingwistycznego nieporozumienia. Otóż słowo kurwa nie pochodzi od łacińskiego curvus – krzywy, ani nawet włoskiego curva – zakręt, krzywa.

Kurwa jest swojska, do rdzenia słowiańska. Jej etymologii należy doszukiwać się w żeńskiej formie prasłowiańskiego wyrazu kurczyli kogut, który sam w sobie odnosi się do dźwięków wydawanych przez to zwierzę. Słowo kury i wyrosłe z niego kurwa oznaczało samicę koguta czyli po prostu kurę, a z biegiem czasu także kobietę lekkich obyczajów.

 kura

Wyjaśnienie to podaje Wiesław Boryś w najnowszym słownik etymologicznym, uzasadniając je między innymi analogią do zmiany francuskiego słowa coccotte.

Nieco starsza teoria Andrzeja Bańkowskiego mówi, że słowo kurwa oznaczało początkowo kobietę niezamężną, a pejoratywnego zabarwienia nabrało wraz z wejściem w użycie wyrazu kurew – syn niezamężnej matki, syn nieznanego ojca.

W średniowiecznej Polsce użycie wobec kogoś słowa kurwa często było powodem bójek. Poświadczają to akta sądowe, w tym akta sprawy z 1415 roku. Aby uniknąć podobnych awantur używanie tego określenia zostało prawnie zakazane.

 

Wydaje się to całkiem zrozumiałe w dobie, w której testów na ojcowstwo nie było, a podejrzenie bycia dzieckiem pozamałżeńskim mogło wiązać się z wydziedziczeniem. Tak więc honor honorem, ale tu też grube pieniądzę wchodziły w grę.

Obecnie możemy obserwować kolejne przesunięcie semantyczne, które doprowadziło do rozgałęzienia znaczeniowego.

Słowa kurwa używa się współcześnie w następujących znaczeniach/funkcjach:

1.  Wyrażenie gniewu lub zaskoczenia.

Przykład. O k….!

2. Wyrażenie podziwu.

Przykład: Ale k…. wielki!

3. Wyrażenie szeregu innych uczuć: satysfakcji, bólu, radości.

Przykład: Ale się k…. ubawiłem!

4. Podkreślenie znaczenia danego wyrazu.

Przykład: Dzisiaj jest tak k…. zimno!

5. Wyrażenie ironii.

Przykład: Łódź, kurwa!

6. Zapełnienie luki w zdaniu wynikające z niemożności znalezienia odpowiedniego słowa.

Przykład: No, to, wiesz, to k….., jak to się nazywa…

7. Obraźliwe wyrażenie antypatii do osoby lub rzeczy.

Przykład: Co za k….!

8. Obraźliwe określenie prostytutki lub osoby prowadzącej promiskuityczny tryb życia.

Przykład: Ale z niej k…..!

Można przypuszczać, że w związku ze zmianami w obyczajowości słowo kurwa przestanie być używane w ostatnim wymienionym znaczeniu. Trudno stwierdzić czy kiedyś zatraci swój wulgarny charakter i wzbogaci język publiczny. Z dzisiejszej perspektywy wydaje się urocze, że kiedyś moglibyśmy powiedzieć na przykład: Przywitajmy oklaskami nowego premiera, którego tak kurwa wybitne kompetencje będą służyć całemu kurwa społeczeństwu.